Community Land Trust Leuven

Het CLT-project

Wat als er meer betaalbare woningen in Leuven zouden zijn? Wat als de grond waarop we bouwen van iedereen zou zijn en een bewoner enkel het huis dat erop staat moet betalen? Wat als de waarde van een gebouw niet bepaald wordt door vraag en aanbod, maar door wat de bakstenen effectief waard zijn? Wat als een eenmalige subsidie oneindig kan ingezet worden over generaties heen? Wat als er tussen huren en kopen een alternatief model bestaat waarbij je de kost die je maandelijks betaalt gewoon terugkrijgt op het moment dat je verhuist?

Met een Community Land Trust kan dit. In Leuven willen we bouwen aan een gezamenlijke toekomst op een gedeelde lap grond.

Wat is een Community Land Trust?

Een Community Land Trust wil warmere buurten creëren waar betaalbare woningen aangeboden worden die bewoners versterken, zowel mentaal als financieel. Ze ijvert voor meer kwalitatieve buurten met een grotere sociale cohesie, zonder dat de verhoogde kwaliteit leidt tot de verdringing van huidige bewoners. Grond wordt bij een Community Land Trust niet gezien als een investering maar als een gemeenschappelijk goed dat gebruikt moet worden in het algemeen belang van de hele gemeenschap. CLT Leuven vindt dat het grondwettelijke recht op wonen moet waargemaakt worden voor alle bewoners van de stad  en dat de bewoners zelf mee vorm moeten kunnen geven aan hun buurt. Een goede woning – van goede kwaliteit, betaalbaar, duurzaam en met optimale woonzekerheid – is essentieel voor het welzijn, de gezondheid en de ontwikkelingskansen van haar bewoners.

Hoe doen we dit?

Door een juridische scheiding van grond en gebouw blijft de grond steeds eigendom van de gemeenschap en kunnen enkel de woningen gekocht of gehuurd worden. De woningen zijn betaalbaar omdat de eigenaar de grond niet hoeft te betalen. Doorverkoop kan, maar steeds aan een vooraf bepaalde plafondprijs. Wanneer een bewoner wenst te verhuizen wordt de woning zonder de grond doorverkocht aan een volgende bewoner volgens een nog te bepalen toewijzingsreglement. Hierdoor wordt langdurige betaalbaarheid gegarandeerd en kan een eenmalige subsidie over generaties heen ingezet worden. De prijs wordt niet langer door ‘de markt’ van vraag en aanbod bepaald, maar ligt buiten de speculatie van de markt.

De 'C' in Community Land Trust

CLT Leuven zal niet alleen woningen bouwen, maar zet ook haar schouders onder de bouw van een sterke community. De bewoners van de woningen op de grond, de verenigingen waar we mee zullen samenwerken, de sympathisanten, de bestuurders, het team en de vrijwilligers, de gezinnen die wachten tot ze deel kunnen uitmaken van zo’n groep, de experten en adviseurs: allen samen vormen ze de basis van onze werking en zullen ze de kans krijgen om deze op een of andere manier vorm te geven. Door collectief beslissingen te nemen houdt de organisatie rekening met diverse standpunten, zal de organisatie sterker worden en stelt ze zichzelf van in het begin in vraag.

Voor en door wie wordt er gebouwd?

Sinds 2019 werd het CLT-model in de bestuursnota van de stad Leuven opgenomen. Naar aanleiding van de haalbaarheidsstudie (zie 'document' onderaan) die opgesteld werd door Cosmopolis en CLTB wordt er een startkapitaal door de stad ter beschikking gesteld om de eerste projecten mogelijk te maken en de operationele werking uit ‘de grond’ te stampen. Uit deze haalbaarheidsstudie kwam naar voor dat er in Leuven een ‘Missing Middle’ bestaat, mensen die kunnen lenen, maar niet kunnen kopen, die uit de boot vallen of lange tijd op de wachtlijst staan voor sociale huur en voor wie het tegelijkertijd ook niet haalbaar is om op de private markt te kopen o.w.v. de hoge vastgoedprijzen in Leuven.

Een Community Land Trust gaat uit van een gedeeld beheer om de individuele belangen te balanceren met de collectieve. Het coördinatorschap wordt in een eerste fase ondergebracht bij het AGSL, tot de werking klaar is om op eigen benen te staan. Hiervoor is de nodige inbreng van het middenveld en de (toekomstige) bewoners noodzakelijk. Een CLT wordt evenwichtig bestuurd door een gelijke verdeling van de volgende actoren:

•       1/3e beleid: vertegenwoordigers van het algemeen belang, zoals de lokale overheid en relevante administraties        

•       1/3e bewoners: huurders, kopers en gebruikers van de gebouwen 

•       1/3e middenveld: kennisinstellingen, bedrijven, maatschappelijke organisaties, buren, investeerders en sympathisanten

 

Geef CLT Leuven mee vorm!

Eind april werd in een interactieve workshop het potentiële netwerk voor de uitbouw van een CLT in kaart gebracht. Begin oktober kwamen zij met meer dan 60 organisaties voor de eerste keer samen in Hal 5. De komende maanden zal CLT Leuven haar netwerk verder uitbouwen en wordt er op zoek gegaan naar organisaties, kennisinstellingen, bedrijven, vrijwilligers en toekomstige bewoners die mee willen bouwen aan de oprichting van een CLT in Leuven.

 

BEN jij of KEN jij een organisatie die zijn schouders mee onder dit collectief gedragen initiatief wil plaatsen of zou je geïnteresseerd zijn om als bewoner in een CLT in te stappen? Meld je dan zeker aan via de link en wordt als eerste op de hoogte gehouden van de verdere ontwikkelingen voor de oprichting van een CLT. In het najaar van 2021 plannen we infosessies en interactieve workshops om deze oprichting in Leuven van onderuit mogelijk te maken.

CLT is de afkorting voor Community Land Trust, in Gent werd dit logischerwijs CLT Gent en in Brussel CLTB. In Leuven bestaat er een Centrum voor Levende Talen en in de bouwwereld is Cross Laminated Timber aan een opmars bezig, beiden met dezelfde afkorting. Om verwarring te voorkomen willen we op zoek gaan naar een nieuwe en originele naam, ook deze kan je via het aanmeldingsformulier aan ons bezorgen.

Verloop

De procedure voor de oprichting van de CLT ziet er als volgt uit:

  • Fase 1: Mei – september

Aanmeldingsfase: wie denkt er mee na over een Community Land Trust in Leuven?

  • Fase 2:  Oktober 2021 – maart 2022

Er zullen diverse interactieve workshops en lezingen plaatsvinden waarop de samenwerkingsmogelijkheden besproken worden. Alle verenigingen, sympathisanten, vrijwilligers, gezinnen, individuen, organisaties, experten en/of adviseurs worden uitgenodigd om samen in deze periode te brainstormen over de toekomstige mogelijkheden voor een CLT in Leuven.

  • Fase 3:  Vanaf Maart 2022

Oprichting van de vzw, verkiezing van de leden van de Raad van Bestuur, verder uitwerken en vormgeven van de organisatie.

Deze overzichtsplanning geeft een eerste inschatting op onze vorderingen als Community Land Trust. Deze is onderhevig aan diverse externe factoren en kan dus nog wijzigen.

Toelichting pilootsite

 

Als pilootproject wordt er geopteerd voor de site Klein Rijsel Fase 2. Tussen de weg langs het provinciehuis en de bestaande woningen langs de Tiensevest bouwt het AGSL de komende jaren woningen die een eerste project zijn van de Community Land Trust in Leuven. Naast deze site ligt Klein Rijsel Fase 1.

De projectdefinitie werd recent goedgekeurd, het voorlopig programma van eisen voor dit geïntegreerde groepswoningproject omvat de volgende elementen:

•       6-8 woningen (2 – 4 slaapkamers)

•       Flexibel gebouw op de kop met ruimte voor kantoren, maar eveneens de mogelijkheid om al dan niet op termijn woningen te voorzien

•       Een kwalitatieve buitenruimte als meerwaarde voor niet alleen de bewoners, maar ook voor de ruimere buurt

De pilootsite zal CLT Leuven de kans geven om al doende te leren en de organisatie stapsgewijs uit te bouwen. Er zal beslist moeten worden over het toewijzingsreglement, de herverkoopformule, de plafondprijzen, het huisreglement en er zal concreet gewerkt worden aan de sociale cohesie, connectie met de bestaande buurt, de gemeenschapsvorming, het participatietraject, het organiseren van workshops met de toekomstige bewoners en nog veel meer andere aspecten. Wil je over al deze aspecten mee nadenken of zelf bijdragen aan de uitvoering ervan?

Waar kan een CLT in de toekomst mogelijks nog op inzetten?

  • Het verwerven van gronden en bouwen van nieuwbouwwoningen, eventueel in samenwerking met
    • De stad Leuven, AGSL, traditionele en alternatieve ontwikkelaars, woonmaatschappijen,(groot)grondbezitters, ...
  • Tijdelijk inzetten van restgronden
  • Renovatie en herbestemming van bestaande gebouwen
    • Noodkopers / Onderbezette panden (cfr. dampoort knapt op)
    • Leegstaande gebouwen en onderbenutte kantoren / scholen
    • Giften en schenkingen
    • Patrimonium van congregaties / kloosters / kerken /

We hopen je alvast te mogen verwelkomen op één van onze informatie avonden, klankbordgroepen of interactieve brainstormsessies en we kijken er naar uit om samen met toekomstige bewoners, verenigingen, sympathisanten, vrijwilligers, experten en adviseurs één van de eerste Community Land Trusts van Vlaanderen uit te bouwen.

Document

Downloads

© Haalbaarheidsstudie CLT Leuven, 2020, Cosmopolis Centre for Urban Research, Vrije Universiteit Brussel en Community Land Trust Brussel

Iets fout of onduidelijk op deze pagina? Meld het ons.